Ngay giữa lòng xứ Kinh Bắc cổ kính, chùa Phúc Sơn sừng sững trên núi Phượng Hoàng tựa như một viên ngọc quý. Với lịch sử hơn 300 năm, ngôi chùa không chỉ là chứng nhân bao thăng trầm mà còn ẩn chứa pho tượng ngọc Phật hoàng Trần Nhân Tông độc đáo, khiến bao khách thập phương phải trầm trồ, ngỡ ngàng.
Chùa Phúc Sơn tọa lạc uy nghi trên núi Phượng Hoàng, thuộc xã Tân Yên, tỉnh Bắc Ninh, một vùng đất trù phú, thấm đẫm truyền thống văn hóa, lịch sử của xứ Kinh Bắc xưa. Theo những ghi chép cổ, ngôi chùa được khởi dựng vào khoảng năm 1680, dưới triều Lê Trung Hưng oai hùng, trở thành một trong những cổ tự mang bề dày lịch sử đáng nể trong vùng.
Trải qua những năm tháng khốc liệt của hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, chùa Phúc Sơn không chỉ là nơi thờ tự mà còn hóa thành căn cứ địa cách mạng thầm lặng. Nơi đây từng là điểm hẹn bí mật để bàn thảo kế hoạch du kích, là trạm xá cứu thương cho thương binh, và là nơi trú ẩn an toàn cho quân và dân ta. Dù chiến tranh tàn phá, thời gian bào mòn, ngôi chùa đã nhiều lần phải tu bổ, tôn tạo nhưng vẫn kiên cường giữ lại bao hiện vật, tư liệu, sử liệu Phật giáo mang giá trị lịch sử, văn hóa vô cùng quý giá!
Thượng tọa Thích Thanh Anh, vị trụ trì hiện tại của chùa Phúc Sơn, tiết lộ một điểm nhấn kiến trúc làm nên sự độc đáo của ngôi chùa: đó là Bảo tháp cao ngất ngưởng 13 tầng. Đặc biệt, bên trong bảo tháp này còn tôn trí một pho tượng ngọc Phật hoàng Trần Nhân Tông quý hiếm, mà theo lời Thượng tọa, là một kiệt tác hiếm có khó tìm! Pho tượng linh thiêng này được chạm khắc tinh xảo từ một khối đá ngọc bích nguyên khối, có nguồn gốc từ dãy núi Cassiar hùng vĩ của Canada, sau đó được cung rước long trọng về an vị tại Bảo tháp chùa Phúc Sơn.
“Tượng Phật hoàng được chế tác từ ngọc nguyên khối nặng hơn 8 tấn, mang độ thuần khiết cao, được khai thác từ Cassiar, Canada”, Thượng tọa Thích Thanh Anh hồ hởi chia sẻ. Trước khi “định cư” tại Phúc Sơn, pho tượng đã có một chuyến hành trình đầy ý nghĩa, được cung rước qua những ngôi chùa lớn và nổi tiếng bậc nhất Việt Nam như chùa Bái Đính, chùa Yên Tử, chùa Vĩnh Nghiêm và chùa Phật Tích. Một hành trình “chọn mặt gửi vàng” đầy linh thiêng!
Thượng tọa Thích Thanh Anh tiếp tục giải thích, pho tượng được tạo tác trong tư thế thiền định an tường, toát lên trạng thái thân tâm tĩnh lặng, trong sáng lạ thường. Đôi tay Phật hoàng buông nhẹ nhàng, biểu trưng cho chánh niệm và định lực vững vàng, một sự bình yên tuyệt đối giữa cõi trần.
Nhìn tổng thể, hình tướng Phật hoàng toát lên một vẻ tĩnh tại đến lạ kỳ nhưng đồng thời lại vô cùng sáng suốt và an nhiên tự tại, khiến bất cứ ai chiêm bái cũng cảm thấy lòng mình thanh tịnh.
Thượng tọa Thích Thanh Anh khẳng định, những năm gần đây, chùa Phúc Sơn đã trở thành một địa chỉ hành hương linh thiêng, đầy ý nghĩa, là trung tâm sinh hoạt Phật pháp không chỉ của đồng bào phật tử trong tỉnh mà còn thu hút cả phật tử từ khắp mọi miền. Chùa cũng thường xuyên tổ chức các khóa tu mùa hè bổ ích, các lớp học đạo đức nhân văn cho thanh, thiếu niên trong vùng, gieo mầm thiện cho thế hệ trẻ.
Chùa Phúc Sơn đã trải qua cuộc đại trùng tu hoành tráng và chính thức khánh thành vào ngày 16/12/2023. Ngự trên núi Phượng Hoàng với thế đất được ví như phượng hoàng cất cánh, ngôi chùa được các chuyên gia đánh giá là một trong những công trình có kiến trúc Phật giáo truyền thống đặc sắc và nổi bật nhất Việt Nam.
Đây không chỉ là một công trình văn hóa tâm linh quan trọng, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng sâu sắc của cộng đồng Phật tử, mà còn là điểm sáng, góp phần không nhỏ vào sự phát triển mạnh mẽ của du lịch tâm linh cho toàn tỉnh Bắc Ninh.
Tòa Tam Bảo của chùa Phúc Sơn, với kiến trúc uy nghi, cổ kính, là nơi hội tụ tinh hoa Phật giáo, mang đến không gian thanh tịnh cho mỗi người con Phật.
Ngôi chùa thực sự là một di sản văn hóa Phật giáo vô giá của nhân dân địa phương xứ Kinh Bắc từ ngàn xưa, là nơi giáo lý của Đức Phật được truyền bá liên tục qua từng thời kỳ, từng dấu mốc lịch sử hào hùng của dân tộc.
Đêm xuống, kiến trúc chùa Phúc Sơn lung linh huyền ảo dưới ánh đèn, tạo nên một bức tranh vô cùng thơ mộng và an yên, mời gọi du khách đắm mình trong không gian tĩnh lặng.
Đặc biệt, Bảo tháp Phúc Sơn càng trở nên lung linh, rực rỡ hơn mỗi tối, trở thành ngọn hải đăng tâm linh giữa màn đêm, dẫn lối cho những tâm hồn tìm về chốn bình yên.
Đáng chú ý, vào tháng 5/2025, chùa Phúc Sơn đã tổ chức lễ long trọng tôn trí xá lợi Đức Phật, một sự kiện trọng đại thu hút hàng nghìn Phật tử và du khách thập phương về chiêm bái. Điều này một lần nữa khẳng định vị thế ngày càng quan trọng của chùa trong dòng chảy tín ngưỡng và văn hóa của cả khu vực.
