Một công trình 2 tầng đang mọc lên sừng sững giữa lòng làng Lô Lô Chải, Hà Giang (nay là Tuyên Quang) bỗng chốc trở thành tâm điểm của bão tranh cãi. Liệu đây có phải là “nhát dao” cứa vào cảnh quan cổ kính, hay chỉ là “hiểu lầm” trong quá trình phát triển không ngừng của “ngôi làng du lịch tốt nhất thế giới” vừa được vinh danh?
Biệt thự bê tông “lạc quẻ” giữa miền cổ tích?
Ngày 18/1, mạng xã hội bỗng chốc xôn xao với hình ảnh một căn nhà 2 tầng đang xây dựng dở dang tại làng Lô Lô Chải, xã Lũng Cú. Ngay lập tức, luồng ý kiến trái chiều bùng nổ. Nhiều người bày tỏ sự lo ngại, thậm chí bức xúc, cho rằng công trình này đang “phá vỡ không gian kiến trúc truyền thống, đe dọa bản sắc văn hóa” và có thể làm ảnh hưởng đến danh tiếng “Làng du lịch tốt nhất thế giới” mà Lô Lô Chải mới được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) vinh danh.
Những hình ảnh ban đầu cho thấy một khối bê tông kiên cố, hoàn toàn khác biệt với những nếp nhà trình tường, mái ngói âm dương đặc trưng, cổ kính của người Lô Lô. Điều này đã dấy lên câu hỏi lớn: liệu chính quyền địa phương có đang “buông lỏng quản lý”, để cảnh quan độc đáo của làng bị xâm hại bởi làn sóng đô thị hóa?
Chính quyền lên tiếng: “Không phải xây trái phép, càng không buông lỏng!”
Trước “bão” dư luận, cùng ngày, UBND xã Lũng Cú đã nhanh chóng vào cuộc và đưa ra thông tin chính thức. Theo đó, đây là công trình nhà ở của một hộ dân và đã được cấp phép xây dựng hợp pháp từ ngày 27/11/2025. Giấy phép quy định công trình gồm hai tầng, với chiều cao cụ thể từng tầng. Đặc biệt, phần phía trên cao 2,65m mà nhiều người lầm tưởng là tầng 3, thực chất là tường thu hồi mái, phục vụ yêu cầu kỹ thuật để lợp mái ngói âm dương truyền thống theo đúng quy định của Hương ước thôn Lô Lô Chải. Chính quyền khẳng định phần này không phát sinh diện tích ở và hoàn toàn không phải hành vi xây dựng trái phép.
“Việc xây dựng tường thu hồi là cần thiết để đảm bảo độ dốc mái, khả năng thoát nước và tạo hình kiến trúc đặc trưng của nhà truyền thống vùng cao. Trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt, nhà ở cấp 3 với khung cột bê tông cốt thép là giải pháp kỹ thuật phù hợp, đảm bảo an toàn cho cả người dân và du khách”, đại diện UBND xã Lũng Cú nhấn mạnh. Đồng thời, chính quyền cũng cam kết rằng công trình đã được phê duyệt với các thông số kỹ thuật, hình thức kiến trúc, màu sắc và vật liệu hoàn thiện phải đảm bảo phù hợp với cảnh quan chung của làng. Khi hoàn thiện, chủ đầu tư bắt buộc phải sơn màu vàng đất, thực hiện mái và các chi tiết kiến trúc hài hòa với tổng thể không gian truyền thống của Lô Lô Chải.
Phát triển hay bảo tồn: Bài toán không dễ!
UBND xã Lũng Cú khẳng định không hề có chuyện “buông lỏng quản lý”. Địa phương đang tăng cường giám sát, kiểm tra thường xuyên các hạng mục thi công, đặc biệt là giai đoạn hoàn thiện mái và kiến trúc bên ngoài. Nếu chủ đầu tư vi phạm giấy phép hoặc không tuân thủ yêu cầu về kiến trúc truyền thống, sẽ bị đình chỉ thi công và yêu cầu khắc phục.
Lô Lô Chải là một làng văn hóa du lịch cộng đồng. Việc người dân xây dựng, cải tạo nhà ở, đầu tư công trình phục vụ sinh hoạt và phát triển du lịch là quyền lợi chính đáng. Tuy nhiên, điều này phải tuân thủ nghiêm ngặt quy hoạch đã được phê duyệt, các quy định pháp luật về xây dựng, Quy chế quản lý kiến trúc điểm dân cư nông thôn và Hương ước của thôn. Với lượng khách tăng nhanh sau danh hiệu quốc tế, nhu cầu nâng cấp hạ tầng và cơ sở dịch vụ là tất yếu, nhằm đáp ứng du khách và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng. Song, quá trình này phải được triển khai theo định hướng phát triển du lịch xanh, hài hòa, gắn liền với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Lô Lô.
Câu chuyện về căn nhà bê tông ở Lô Lô Chải là minh chứng rõ nét cho bài toán nan giải giữa phát triển và bảo tồn mà nhiều điểm đến du lịch đang phải đối mặt. Hy vọng rằng, với sự giám sát chặt chẽ và ý thức gìn giữ bản sắc, Lô Lô Chải sẽ tiếp tục giữ vững được vẻ đẹp “cổ tích” của mình, trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch Việt Nam.