Khách Tây ngỡ ngàng trước “Việt Nam thần tiên” 35 năm trước
Du khách người Đức Hans-Peter Grumpe đã may mắn “chộp” được những khoảnh khắc vàng ngọc về Chùa Hương năm 1991. Khi đó, dòng suối Yến vẫn còn vẹn nguyên nét hoang sơ, và hành trình chiêm bái linh thiêng là một cuộc phiêu lưu thực sự, đưa người ta đi ngược dòng thời gian về một Việt Nam rất khác!
Năm 1991, khi Việt Nam vừa chập chững những bước đầu của thời kỳ Đổi Mới, thầy giáo Hans-Peter Grumpe đã “xuyên không” từ Đức sang, thực hiện chuyến khám phá từ Nam ra Bắc. Ông kể lại, du lịch thời ấy đúng là một thử thách cam go! Không tiện nghi, không dịch vụ “tận răng”, thậm chí khách quốc tế còn phải trình đủ loại giấy phép đặc biệt cho mọi điểm đến, chưa kể nhiều giấy tờ chỉ có thể xin ở Hà Nội. Nghe thôi đã thấy “toát mồ hôi hột” rồi!
Sau khi “phá đảo” Hà Nội, Hans-Peter Grumpe tiến thẳng về Chùa Hương. Thời ấy, Chùa Hương còn thuộc tỉnh Hà Tây, cách thủ đô 60km, nay đã sáp nhập về Mỹ Đức, Hà Nội. Hành trình vãn cảnh chùa bắt đầu từ Bến Đục. Nhìn những bức ảnh xưa, hai bên bờ suối Yến đơn sơ đến lạ, chưa một bóng dáng dịch vụ du lịch “mọc lên như nấm” như bây giờ. Một vẻ đẹp mộc mạc, chạm đến trái tim!
Suối Yến: “Vịnh Hạ Long trên cạn” và cuộc tái sinh bất ngờ
Để đến được cõi Phật thanh tịnh ở Chùa Hương, du khách phải nương mình trên những con thuyền nan nhỏ bé, xuôi dòng suối Yến. 35 năm trước, không có tiếng động cơ ồn ào, chỉ có tiếng mái chèo khua nước nhẹ nhàng, tiếng chim hót líu lo và tiếng gió thổi qua vách núi. Hans-Peter Grumpe đã không ngần ngại gọi Suối Yến thời đó là “Vịnh Hạ Long trên cạn” với vẻ đẹp hữu tình, đi vào lòng người. Thời gian di chuyển có thể mất gần hai tiếng, nhưng đó là hai tiếng để tâm hồn tĩnh lặng, hòa mình vào thiên nhiên!
Những hình ảnh người dân địa phương thong dong chăn vịt trên dòng suối Yến càng khiến du khách Đức thêm phần say đắm. Vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên hòa quyện với cuộc sống dân dã, tạo nên một bức tranh bình dị mà quyến rũ đến nao lòng.
Đúng là “thời tới cản không kịp”, khi du lịch Chùa Hương bùng nổ, xuồng máy tiện lợi đã chiếm lĩnh dòng suối Yến. Tiết kiệm thời gian thì có, nhưng “đổi lại” là không gian yên bình vốn có bị phá vỡ hoàn toàn bởi tiếng máy nổ inh tai. May mắn thay, mùa Lễ hội Chùa Hương 2026 này, ban tổ chức đã ra quyết định “cấm cửa” hoàn toàn xuồng động cơ, trả lại sự tĩnh lặng và vẻ đẹp vốn có cho dòng suối Yến. Một nước đi được lòng người, đúng chuẩn “biết sai sửa sai”!
Hành trình “vượt ải” lên động Hương Tích và danh xưng “Nam thiên đệ nhất động”
Sau khi thuyền cập bến, điểm đến đầu tiên trong hành trình là Chùa Thiên Trù, hay còn gọi là Chùa Ngoài, nơi tổ chức lễ khai mạc hội Chùa Hương linh đình ngày nay. Tại đây, du khách có thể chiêm bái Bảo tháp Viên Công, nơi an nghỉ của thiền sư Viên Quang, người đã có công lập nên ngôi chùa.
Nhưng cuộc hành hương thực sự chỉ bắt đầu khi du khách đối mặt với những đoạn đường núi cheo leo, những bậc đá dốc cao “thử thách lòng người” để leo lên Động Hương Tích. Từng bước chân dường như đưa ta trở về quá khứ, cảm nhận được sự gian nan mà các bậc tiền nhân đã trải qua để đến được chốn linh thiêng này.
Động Hương Tích không chỉ là một danh thắng tâm linh mà còn là một chứng nhân lịch sử. Năm 1770, Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm khi ghé thăm nơi đây đã phải thốt lên kinh ngạc và cho khắc năm chữ Hán “Nam thiên đệ nhất động” (Hang động đẹp nhất trời Nam) lên cửa động. Danh xưng ấy không chỉ là lời khen ngợi mà còn là sự công nhận cho vẻ đẹp có một không hai của Hương Tích, và nó vẫn vang vọng cho đến tận ngày nay.
Lối vào Động Hương Tích mang một vẻ huyền bí, như miệng một con rồng khổng lồ đang mở ra. Bước vào trong, du khách sẽ choáng ngợp trước một thế giới đá kỳ ảo với vô vàn nhũ đá và măng đá tự nhiên, hình thù độc đáo. Giữa động là hòn đá Đụn Gạo, gắn liền với những câu chuyện tâm linh kỳ thú. Trải qua hàng thế kỷ, nhiều nhũ đá đã trở nên nhẵn nhụi, và người dân tin rằng nếu thành tâm sờ và xoa vào đá, may mắn sẽ mỉm cười.
Khung cảnh vùng ven Chùa Hương năm 1991 trong ống kính của Hans-Peter Grumpe là một lời nhắc nhở về một thời đã xa, khi du lịch còn là một hành trình khám phá đầy thách thức và bất ngờ. Sau chuyến đi đầu tiên đầy ấn tượng, ông đã quay lại Việt Nam vào các năm 1992 và 1993, tự mình lái xe qua các tỉnh thành cùng một thông dịch viên bản địa, tiếp tục hành trình khám phá văn hóa, lịch sử của một đất nước đang trên đà Đổi Mới.